Artykuły

Jaką metodą najlepiej uczyć się języka obcego?

Niewątpliwie każdy z nas, uczący się lub planujący rozpocząć naukę języka obcego, poszukuje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie co do wyboru tej konkretnej, jedynej, najskuteczniejszej metody nauki języka obcego. Metoda Callana? Berlitza? TPR? Sugestopedii, Audiolingwalna, a może jeszcze inna? Którakolwiek nie zostałaby nam wskazana jako najefektywniejsza, nierzadko jesteśmy gotowi bezwarunkowo podporządkować się jej regułom, tak aby osiągnąć obiecywany przez nią efekt, czyli awansować na szczeblu biegłości w posługiwaniu się pożądanym językiem obcym.

Niestety, jak się okazuje, nie ma jednej, najlepszej metody - wytrychu, uniwersalnego, gotowego do zastosowania przepisu na osiągnięcie przez każdego z nas sukcesu językowego. To, co świetnie sprawdza się w jednej grupie słuchaczy, może mieć wręcz katastrofalne skutki w drugiej, funkcjonującej w innym miejscu, czasie, kontekście i mającej odmiennie sprecyzowane potrzeby.

Pamiętajmy, że "metoda" nauczania to nic innego jak pewien uniwersalny, z góry zaprogramowany zestaw praktyk i zachowań, przede wszystkim określający (1) role uczniów i nauczyciela w procesie dydaktycznym oraz definiujący (2) cykl konkretnych technik (ćwiczeń) językowych przeznaczonych do zrealizowania na zajęciach, zgodny z założeniami teorii, na której oparta jest dana metoda.

Przez okres ostatniego stulecia, właściwie aż do późnych lat osiemdziesiątych, nauczyciele i metodycy nie ustawali w wysiłkach, aby wynaleźć i rozpowszechnić, najlepiej pojedynczą i uniwersalną, metodę skutecznego nauczania języka obcego. W tymże okresie powstawały i, najczęściej, szybko odchodziły w niebyt, zastępowane przez kolejne propozycje, metody takie jak:

- Metoda Translacji Gramatycznej (prawdopodobnie najstarsza z istniejących; kładąca szczególny nacisk na aspekt gramatyczny, tłumaczenia zdań z języka obcego na ojczysty i odwrotnie, memoryzacja słownictwa podawanego w formie list, dominujący język w klasie: ojczysty, metoda do dziś stosowana w części instytucji edukacyjnych),

- Metoda Bezpośrednia Berlitz'a (XIX / XX wiek; dominujący język w klasie: obcy, odgrywanie dialogów pomiędzy uczniami, a nauczycielem w małych grupach, nauka obejmująca przede wszystkim ustną komunikację, brak analizy zasad gramatycznych),

- Sugestopedia (rok 1979; stworzona przez bułgarskiego psychologa Lozanova, odwoływała się do niewykorzystanych mocy umysłu ludzkiego, aktywowanych poprzez stworzenie atmosfery maksymalnego relaksu i wyciszenia; prezentacja nowego materiału z muzyką klasyczną w tle, uczniowie siedzący w miękkich, wygodnych fotelach)

- i wiele innych.

Obecnie wiemy już, że sekret nauki tkwi nie w wynalezieniu pojedynczej, najskuteczniejszej metody, ale w odpowiednim doborze istniejących i ciągłym projektowaniu nowych, efektywnych technik (ćwiczeń) językowych, opierających się na sprawdzonych, praktycznych rozwiązaniach, zgodnych z podstawowymi założeniami metodyki.

Jak się okazuje, to nie teoria czy metoda, ale właśnie konkretne techniki (ćwiczenia) językowe (patrz ryc. 1), stosowane zgodnie z dotychczas poznanymi metodycznymi prawidłami rządzącymi skutecznym nabywaniem (akwizycją) języka obcego, dopasowane do potrzeb konkretnej grupy słuchaczy mających ściśle wytyczony cel, osadzonych w danym kontekście społeczno-kulturowym, są najpełniejszą gwarancją osiągnięcia sukcesu.

To przecież nic innego, jak tylko olbrzymia kompleksowość (wiek, zróżnicowanie indywidualnych cech osobowościowych, kontekst społeczno-kulturowy etc.) osób chętnych do nauki języka obcego wymaga użycia przez nauczyciela prawdziwie eklektywnej mieszanki ćwiczeń i zadań językowych, indywidualnie dopasowanych do danej grupy słuchaczy.

Dlatego też, w trakcie trwania tak zorganizowanej nauki możemy być pewni dwóch rzeczy: po pierwsze, że, notabene nie zawsze będąc tego świadomym, zetkniemy się w praktyce z wieloma technikami nierzadko zbieżnymi z którąkolwiek z wyżej wymienionych metod, oraz po drugie, że na pewno nie grozi nam niebezpieczeństwo stwierdzenia po kilku zajęciach, że dana metoda nam nie odpowiada lub, po prostu, w naszym przypadku jest nieskuteczna, a mimo to musimy do końca kursu wytrwać w stosowaniu się do jej założeń.

Tzw. podejście "eklektywne", tzn. dopuszczające stosowanie przez nauczyciela najbardziej odpowiednich w danym momencie technik nauczania, w pełni zabezpiecza nas przed takim niebezpieczeństwem.

Dlatego też, zamiast postawionego na wstępie pytania co do wyboru najlepszej poznanej dotychczas metody nauki języka obcego, właściwszym byłoby pytanie o konkretny wachlarz technik (tj. ćwiczeń językowych) jakie zastosuje dany nauczyciel, aby w konkretnym przypadku osiągnięcie postawionego przed rozpoczęciem nauki celu było jak najpełniejsze.

Krzysztof Jagiełowicz
Doktorant filologii angielskiej UAM
Dyrektor naczelny JAGO

powrót»