Artykuły

Dobry nauczyciel

Jakie kryteria powinien spełniać dobry nauczyciel języka obcego?

W sąsiednim artykule "Jaką metodą najlepiej uczyć się języka obcego?" napisałem, że, niestety, nie istnieje jedna, najlepsza metoda - wytrych, uniwersalny, gotowy do zastosowania przepis na osiągnięcie przez każdego z nas sukcesu językowego, a to, co świetnie sprawdza się w jednej grupie słuchaczy, może mieć wręcz katastrofalne skutki w drugiej, funkcjonującej w innym miejscu, czasie, kontekście i mającej odmiennie sprecyzowane potrzeby. Wspólnie doszliśmy do wniosku, że obecnie najrozsądniejszym podejściem jest zastosowanie w nauczaniu języka obcego tzw. "metody eklektywnej", czyli adoptującej zróżnicowane techniki nauczania w procesie dydaktycznym danej grupy kursantów.

Niewątpliwie zgodzą się Państwo ze stwierdzeniem, że co najmniej równie ważnym, a może nawet i po dwakroć bardziej istotnym ogniwem skutecznego przebiegu naszej edukacji jest odpowiedni dobór lektora, czuwającego nad prawidłowym i harmonijnym rozwojem naszej kompetencji językowej - w końcu to właśnie zadaniem nauczyciela, poprzez umiejętny dobór wyżej wspomnianych technik nauczania, jest bycie gwarantem czynionego przez nas postępu. Jakie więc kryteria powinien spełniać nauczyciel języka obcego? Spróbujmy odpowiedzieć na to pytanie za pomocą krótkiego omówienia pięciu umiejętności, które, moim zdaniem, powinien posiadać kompetentny lektor.

1. Umiejętność uniknięcia pułapki "syndromu wahadła"
Jeden z metodyków, Clifford H. Prator, już w 1976 roku określił zmieniające się sezonowo, przechodzące z jednego ekstremum do drugiego, trendy w nauczaniu języków obcych jako "syndrom wahadła". Mianem tym możemy nazwać np. podejście zakładające niemal całkowity brak używania języka ojczystego na zajęciach (XIX/XX wiek, tzw. metoda bezpośrednia Berlitz'a) w przeciwieństwie do przesadnego oparcia cyklu nauczania głównie na nim (wiek XIX, Metoda Translacji Gramatycznej); za inny przykład posłużyć może mechaniczne powtarzanie podawanych nam przez lektora wzorcowych zdań w języku obcym (mająca swe korzenie w latach 1960 metoda Callana) porównane ze zbyt obszerną i wczesną swobodą w tworzeniu własnych, siłą rzeczy mało zrozumiałych wypowiedzi.
Odpowiednio ugruntowana wiedza metodyczna umożliwi naszemu nauczycielowi na uniknięcie wpadnięcia w pułapkę poddania się aktualnie modnym bądź też sztucznie rozpowszechnianym trendom, co, jak słusznie zauważa Prator, może uchronić nas przed dość niepożądanymi konsekwencjami, jako że "(...) historia uczy nas, że każdy poddający się "syndromowi wahadła" był w błędzie przez większą część czasu".

2. Świadomość faktu, że nauczanie to bardziej sztuka niż rzemiosło
Oprócz wyżej wspomnianej teoretycznej znajomości podstaw metodyki przez prowadzącego zajęcia lektora powinniśmy być świadomi faktu, że płynność naszego przejścia przez drogę edukacji językowej zależy w ogromnej mierze od zdolności dydaktycznych oraz osobistych przekonań naszego nauczyciela. Entuzjazm, inteligencja i widoczna satysfakcja z przekazywania wiedzy to niezbite dowody na to, że znaleźliśmy się w dobrych rękach.

3. Przestrzeganie zasady: potrzeby uczniów są najważniejsze
Pamiętajmy, że to właśnie my - uczniowie - jesteśmy jedną z najbardziej integralnych części całego procesu dydaktycznego, a wszelkie techniki stosowane przez lektorów w procesie naszej edukacji powinny być tak dobrane, aby odpowiadały naszym rzeczywistym potrzebom komunikacyjnym, z którymi zetkniemy się po ukończeniu kursu.

4. Stałe doskonalenie warsztatu dydaktycznego
Dobry dydaktyk to nie tylko biegły lingwista, ale również, a może przede wszystkim, zręczny psycholog. Dlatego też, korzystając z interdyscyplinarnych doświadczeń pokrewnych metodyce działów nauki, kompetentny nauczyciel powinien udoskonalać już stosowane przez siebie oraz stale projektować nowe techniki aktywizacji uczniów, a swoją wiedzą dzielić się z innymi.

5. Umiejętność krytycznego myślenia
Możemy być pewni, że krytycznie myślący lektor nie tylko będzie posiadał większość z przedstawionych powyżej umiejętności, lecz, co więcej, wpłynie na znaczny wzrost atrakcyjności prowadzonych zajęć poprzez przywiązywanie wagi nie tylko do poprawności naszej komunikacji, lecz również do treści, jakie chcemy przekazać, a stąd już tylko niewielki krok do aktywnego rozpoczęcia przez nas tzw. procesu "myślenia" w uczonym się przez nas, docelowym języku obcym.

Na zakończenie miło mi Państwa poinformować, że, doceniając rolę i znaczenie odpowiedniego doboru oraz dalszego kształcenia zatrudnianej przez Ośrodek Nauczania Języków Obcych "JAGO" kadry dydaktycznej lektorów, w trosce o świadczenie dla Państwa najwyższej jakości usług na prawdziwie profesjonalnym poziomie, nasi nauczyciele stale doskonalą swój warsztat dydaktyczny między innymi podczas odbywających się dwa razy w roku warsztatach metodycznych, cyklicznie organizowanych w siedzibie naszej szkoły przy ul. Bohaterów Westerplatte 11 w Zielonej Górze już od 2001 roku.

Krzysztof Jagiełowicz
Doktorant filologii angielskiej UAM
Dyrektor Ośrodka Nauczania Języków Obcych JAGO

powrót»